Op 14 november werd in rijksmuseum Huis van het boek aan de Prinsessegracht in Den Haag het Gerard Leeu Fonds officieel gelanceerd met een geanimeerd symposium en de presentatie van een belangrijke aankoop die het fonds financieel heeft ondersteund. Tijdens het symposium werd het Gerard Leeu Fonds in de spotlights gezet als het eerste charitatieve fonds dat specifiek het Nederlandse gedrukte erfgoed ondersteunt, door gebundeld mecenaat van particulieren en bedrijven. Het is een fonds dat landelijk opereert en dus niet aan een instelling verbonden is.
Het boek dat bij die gelegenheid in openbaar bezit kwam, is een zeer zeldzaam voorbeeld van een uitgezaagde zilveren boekband over groen fluweel, uit de tweede helft van de zeventiende eeuw. Het zilver is verguld, wat uitzonderlijk is. De band (16 cm hoog, 9,5 cm breed) is versierd met bloemmotieven en een gekroond spiegelmonogram dat nog verder onderzocht moet worden. Waarschijnlijk is het een huwelijksgeschenk.
De band bevat een Amsterdamse Bijbel-uitgave uit 1676 waarvan slechts één ander, onvolledig exemplaar bekend is. Het gaat om het Nieuwe Testament in de Statenvertaling, met de Psalmen in de berijming van Petrus Dathenus, gedrukt in Amsterdam in 1676, door J. van Someren, A. Wolfgang, M. de Groot, H. en D. Boom. Het andere, onvolledige exemplaar, is in Haarlem bij het Nederlands Bijbelgenootschap.
Het exemplaar stamt via de vrouwelijke lijn uit het voorgeslacht van Anna Elisabeth van der Capellen (1767-1839), dochter vande bekende patriot Joan Derk van der Capellen tot de Pol (1741-1784). Via haar nazaten belandde dit Nederlandse erfgoedstuk in Zwitsers bezit, vanwaar het recentelijk in het antiquarische circuit terechtkwam.
Voor de financiële ondersteuning van dit prachtige specimen van Nederlandse, mogelijk Zwolse boekkunst, wist de Rijksmuseum Research Library twee partijen te interesseren: een particuliere mecenas en het Gerard Leeu Fonds. Zij brachten elk de helft van het vereiste bedrag in en zo kon het aangekocht worden voor deze bibliotheek. Dit ondersteunt het streven van het Rijksmuseum om het boek als historisch, cultureel en artistiek object te waarderen, te conserveren, te onderzoeken en te presenteren.
De aanwezigen werden welkom geheten door Yoeri Meessen, directeur van het Huis van het boek. Vervolgens leidde bestuurslid Maarten Biermans als dagvoorzitter de verschillende sprekers door de middag.
Geert-Jan Janse, directeur van de Vereniging Rembrandt, sprak over particuliere inzet voor het openbaar kunstbezit. Dit is een belangrijk thema voor het Gerard Leeu Fonds, opgezet naar het voorbeeld van de Vereniging Rembrandt, die al sinds het eind van de negentiende eeuw met succes actief is voor het behoud van beeldende kunst.
Frank Huysmans, onderzoeker bij de Koninklijke Bibliotheek, betrok bij zijn lezing over het belang van het bewaren van het gedrukte erfgoed uitvoerig de inmiddels gevestigde digitale leescultuur.
Voorzitter van het Gerard Leeu Fonds Willem Heijting, voormalig hoofdconservator en adjunct-directeur van de UB Vrije Universiteit, belichtte historische hiaten in Nederlandse boekencollecties. Als dank voor de verleende gastvrijheid schonk hij het Huis van het boek uit zijn privécollectie een in Nederland ontbrekende pseudo-Elzevieruitgave uit 1663, ter aanvulling van de Elzevierkast van Willem van Westreenen van Tiellandt (1783-1848), de grondlegger van het museum.
Marieke van Delft, secretaris van het fonds en voormalig conservator van de Koninklijke Bibliotheek, benutte de Short Title Catalogue Netherlands (STCN) voor haar lezing over Nederlands gedrukt erfgoed in buitenlandse bibliotheken. Deze database van Nederlandse drukken tot 1800 wordt nog steeds uitgebreid. Door samenwerking met buitenlandse partners staan steeds meer exemplaren in buitenlands bezit in het bestand vermeld.
Garrelt Verhoeven, Coördinator Cultureel Ondernemerschap & Fondsenwerving van de Universitaire Bibliotheken Leiden, overlaadde in zijn toespraak het Gerard Leeu Fonds met adviezen over fondsenwerving.
De centrale lezing, tegen het eind van de middag, was vanzelfsprekend die van Alex Alsemgeest, conservator bibliotheekcollecties bij het Rijksmuseum. Met een gedetailleerd, helder exposé verschafte hij zijn gehoor inzicht in wat er bekend is over de voor zijn instelling verworven zilveren boekband en het belang ervan voor het Rijksmuseum.
Maarten Biermans, als econoom actief voor de verduurzaming van de zeevaart, sloot af met een bevlogen oproep om het Gerard Leeu Fonds royaal te ondersteunen. Alleen dan kunnen de nu begonnen activiteiten voortgezet worden.
Ter gelegenheid van de presentatie van het Gerard Leeu Fonds verscheen in een beperkte oplage, niet in de handel:
Willem Heijting, Onderbelichte rijkdom. Ondersteuning van het Nederlandse gedrukte erfgoed. De aanwezigen ontvingen een exemplaar van dit boekje, vormgegeven door Sander Pinkse, gedrukt op gevergeerd papier door Mostert & Van Onderen, en met een cahiersteek ingebonden.
Nieuwe donateurs ontvangen – zolang de voorraad strekt – een exemplaar als zij na hun schenking naam en adres aan de secretaris doorgeven: info@gerardleeufonds.nl